Wordt hervormd!

“Wordt niet gelijkvormig aan deze wereld, maar wordt hervormd door de vernieuwing van uw denken, opdat gij moogt erkennen wat de wil van God is, het goede, welgevallige en volkomene”. (Rom 12:2, NBG)

Beste lezer,

Ik duik in de geschiedenis want het is deze maand precies 500 jaar geleden: Op 31 oktober 1517 spijkerde de monnik en theoloog Maarten Luther zijn vijfennegentig stellingen op de slotkerkdeur van Wittenberg. Althans, zo gaat het verhaal. Maar ook als het historisch ietsje anders is gegaan, die stellingen waarin hij scherpe kritiek gaf op de Kerk van zijn tijd zijn beroemd geworden en hadden grote gevolgen.

En hij had gelijk, want de Kerk van Christus was er in zijn dagen beroerd aan toe. In Rome stond vanaf het jaar 1513 paus Leo X aan het roer. Een paus die enorm hield van theater en kostbaar spektakel, windhondenjacht en andere genoegens des levens en, zo las ik over hem, “zich daarvan niet liet afleiden door allerlei futiele zaken zoals religieuze kwesties.” Wat triest als het volk van de Heer zo’n leider heeft.

De opvolger van Leo X was heel anders. Adrianus VI, de enige Nederlandse paus ooit, was geboren in Utrecht en heette Adriaan. Die naam wilde hij ook gewoon houden toen hij in 1522 tot zijn verbazing tot paus gekozen werd. Adriaan was in zijn jonge jaren sterk beïnvloed door de Moderne Devotie, de geestelijke hervormingsbeweging die toen door de lage landen ging. Deze mensen leidden een sober en eenvoudig gezamenlijk leven van eerlijk werken, bidden, de Schrift bestuderen, en zorgen voor de armen.

Adriaan vond dat Luther in heel veel dingen gelijk had. Hij  stuurde gezanten naar Duitsland met een brief waarin hij als paus volledig schuld erkende voor de beschamende toestand in de Kerk. Maar het kwaad van de kerkscheuring (iets wat Luther aanvankelijk ook niet wilde) was toen al onomkeerbaar. En Adriaan kreeg ook zijn eigen kerkhervorming in Rome niet voor elkaar. Hij stierf helaas al na één jaar, in 1523.

Leo X: nog wereldser kan moeilijk. Luther, paus Adriaan en de Moderne Devoten: hervormde mensen. En hoe zit het met onze eigen hervorming, ofwel verandering volgens de Nieuwe Vertaling? (Want de titel van dit stukje was geen oproep om van kerkgenootschap te veranderen, dat had je al begrepen.) Dat gebeurt door ons denken te vernieuwen, onze gezindheid (NBV). Meer en meer, het is een doorgaand proces volgens dit en andere Bijbelgedeelten. Hoe doe je dat? Voor Luther, Adriaan en de Devoten was “lees je Bijbel, bid elke dag” belangrijk. Zo gaan we ontdekken wat God van ons wil, het goede, welgevallige, volkomene. Steeds meer.

Hartelijke groet,

Gabriël Jansen,
pastoraal werker